Komisije za istinu su standardan oblik u kom se u tranzicionim društvima ustanovljuju činjenice o kršenjima ljudskih prava u prethodom periodu. Postoje i drugi mehanizmi tranzicione pravde, u kojima utvrđivanje činjenica nije primarni zadatak, ali koji posredno doprinose ostvarivanju tog cilja. Tako su suđenja za ratne zločine pred Haškim tribunalom omogućila javnosti u post-jugoslovnskim zemljama da se upozna sa nizom važnih činjenica koje bi u suprotnom ostale pohranjene u u arhivima. Rad komisija za pronalaženje nestalih lica, kao i međunarodnih organizacija uključenih u ove aktivnosti (Međunarodni komitet Crvenog krsta, Međunarodna komisija za nestala lica), takođe je od neprocenjive važnosti za utvrđivanje činjenica, kako za porodice i prijatelje identifiikovanih, tako i za širu javnost.
Ni u jednoj od zemalja naslednica SFR Jugoslavije nije uspostavljena nijedna efikasna komisija za istinu, nekoliko aktera su poslednjih godina realizovali projekte koji u izvesnom smislu predstavljaju zamenu za telo koje bi se bavilo utvrđivanjem činjenica o zločinima iz prošlosti. U ovakve projekte spada sastavljanje iscrpne liste žrtava, u čemu je do sada posebno važan bio doprinos Istraživačko-dokumentacionog centra iz Sarajeva i, u odnosu na nestala lica, Međunarodnog komiteta Crvenog krsta. Projekti tzv. usmene istorije u izvesnom smislu zamenjuju svedočenje pred komisijom za istinu, mada pokrivaju samo deo aktivnosti kojima su u drugim tranzicionim zemljama bave komisije. Iza projekata usmene istorije, za razliku od delovanja komisija za istinu, ne stoji autoritet države.
U zemljama naslednicama bivše Jugoslavije ne deluje nijedno zvanično telo koje bi na sistematski način, na nivou cele države ili grupe država, utvrđivalo činjenice o kršenjima ljudskih prava i humanitarnog prava počinjenim tokom i nakon oružanih sukoba. Takva jedna komisija je formirana 2001. godine u ondašnjoj Saveznoj Republici Jugoslaviji (Srbiji i Crnoj Gori), ali sastav komisije i karakter političkih snaga koje su stajale iza nje izazvali su unutar civilnog društva u Srbiji uverenje da je stvarni cilj komisije nacionalistička reinterpretacija istorije. Uskraćena za podršku civilnog društva, komisija je ugašena pre no što je održala ijedno javno saslušanje ili preduzela druge značajnije aktivnosti.
Najozbiljnije inicijative u cilju uspostavaljanja komisije za istinu godinama su preduzimali predstavnici nevladinog sektora u Bosni i Hercegovini. Na konferenciji “Istina i pomirenje”, održanoj 2000. godine u Sarajevu, više od sto nevladinih organizacija iz BiH složilo se da bi trebalo formirati komisiju za istinu na državnom nivou, odlukom državnog parlamenta. Do uspostavljanja komisije ipak nije došlo, zbog odsustva političke volje i zbog bojazni među žrtvama da bi rad komisije mogao rezultirati abolicijom ratnih zločinaca. U 2006. godini parlamentarne stranke su po prvi put uzele učešće u konkretnim aktivnostima koje potencijalno vode ka osnivanju komisije, tako što je radna grupa sačinjena od predstavnika parlamentarnih stranaka napravila nacrt zakona o komisiji za istinu.
U drugim post-jugoslovenskim zemljama nije bilo sličnih inicijativa, pa ni ozbiljnijih rasprava o osnivanju državne komisije za istinu. Umesto toga, na konsultacijama civilnog društva učesnici su razmatrali moguće osnivanje regionalnog tela koje bi utvrđivalo činjenice o prošlosti i omogućilo žrtvama da neposredno iznose svoja iskustva.
